Porachunki z grupą Łuhuu!

Dominik Antonik

Grupa Łuhuu!, tworzona przez Katarzynę Goleń, Karinę Marusińską, Agnieszkę Rzeźniak i Natalię Rzeźniak, to formacja z Wrocławia, która zajmuje się sztuką performatywną. Artystki w swojej twórczości korzystają z różnego rodzaju mediów, zwracając uwagę przede wszystkim na problemy tożsamości, szeroko pojętej komunikacji międzyludzkiej oraz sytuacje rozgrywające się na pograniczu sfery prywatnej i publicznej. Zainteresowanie takimi obszarami bezpośrednio wiąże działania grupy z ludźmi, bo to oni właśnie są materiałem, na którym artystki pracują. Łuhuu! kładzie duży nacisk na interakcję oraz kontakt z przypadkowym widzem w przestrzeni publicznej i z tych właśnie doświadczeń korzystać będzie podczas pracy nad projektem Porachunki, który zostanie zrealizowany w ramach konkursu Fresh Zone.

Projekt Porachunki zakłada wymianę opinii między krakowianami a przede wszystkim mieszkańcami zaniedbanej dzielnicy Podgórze. Artystki przeprowadzą rozmowy z przypadkowymi mieszkańcami, pytając ich o stosunek do dzielnicy. Pojawią się pytania o komfort mieszkania, o to czego brakuje, co przeszkadza, co należałoby zmienić, czy to miejsce wyróżnia się w szczególny sposób, a jeśli tak, to dlaczego.

Trudno przewidzieć, jakie będą odpowiedzi, ale należy się spodziewać dużego zróżnicowania opinii mieszkańców o Podgórzu, bowiem podobnie jak Kazimierz, jest to dzielnica specyficzna. Od lat zamieszkiwana przez rodowitych lokatorów, którzy nie wybierali miejsca, w którym chcieli się osiedlić, ale zostali do tego niejako „przydziałem” zobligowani, nie miała dobrej opinii wśród mieszkańców Krakowa. O Podgórzu mówiło się jako o miejscu niebezpiecznym, mrocznym i zupełnie nieatrakcyjnym. Mimo to dzielnica ta zaczęła być wybierana przez nowych mieszkańców, a wybór ten musiał otworzyć ją na zmiany. Rodowici lokatorzy zderzają się z ludźmi, którzy właśnie tam zdecydowali się zamieszkać i decyzją tą ingerują w zastaną społeczność. Należy się spodziewać, że różnice te odbiją się w opiniach mieszkańców, a celem projektu Porachunki jest właśnie ich konfrontacja, aktywizacja lokalnej społeczności, zmuszenie mieszkańców do zajęcia stanowiska w sprawach, których być może nie mają jeszcze przemyślanych.

Projekt  stwarza możliwość konfrontacji poszczególnych ocen z opinią sąsiadów i być może przez taką pośrednią wymianę zdań, sprowokuje mieszkańców Podgórza do prawdziwej dyskusji na temat miejsca, w którym żyją i społeczności, którą tworzą.
Pojedyncze hasła, konkretne zjawiska, opinie mieszkańców, sugestie, wyrzuty wobec władz miasta i wobec swoich sąsiadów – wszystko to zostaje umieszczone w formie wydruku na rewersach paragonów kas fiskalnych okolicznych sklepów. Jak mówi jeden z jurorów, Piotr Winskowski, artysta wchodzi w ten sposób w rolę pośrednika między mieszkańcami, co daje szansę na uruchomienie pomiędzy nimi kolejnych rozmów, na wywołanie sprzeciwów, lub współodczuwania z autorami drukowanych wypowiedzi.

Projekt będzie się realizował w sytuacji zakupów, dezautomatyzując w ten sposób codzienny kontakt z miastem i prowokując do dyskusji. Uczestnikami tego wydarzenia mogą zostać tylko ci, którzy odbiorą z kas paragony i zwrócą uwagę, że na miejscu popularnych reklam, czy informacji o promocji, znajduje się treść artystyczna, która prowokuje do odpowiedzi. Do skrupulatnej kontroli paragonów przyzwyczajeni są przede wszystkim ludzie biedniejsi, lecz nie wiadomo czyj komentarz odnajdą na ich odwrocie.

Trudno przewidzieć reakcje odbiorców i rezultaty konfrontacji ich opinii – Podgórze może okazać się miejscem zamieszkania przypadkowych i zupełnie sobie obcych ludzi, ale równie dobrze może wyłonić wspólnotę, która funkcjonuje niezależnie od różnic klasowych i rozbieżności opinii na temat dalszego rozwoju tej zaniedbanej dzielnicy. Niewykluczone również, że to właśnie projekt Porachunki rozpocznie proces tworzenia się lokalnej tożsamości, a bez względu na jego wyniki działania wrocławskiej grupy z pewnością zaktywizują społeczność lokalną i zmuszą mieszkańców do refleksji na temat miejsca w którym żyją, przestrzeni, która na nich wpływa i relacji, która ich z Podgórzem łączy.

Grupa Łuhuu! powstała w 2005 roku we Wrocławiu, tworzą ją absolwentki tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych.

Więcej informacji o działalności formacji można znaleźć na stronie: www.luhuu.pl

Katarzyna Goleń
Karina Marusińska
Agnieszka Rzeźniak

Poniżej przedstawiamy relację artystek z pierwszej wizji lokalnej w krakowskim Podgórzu.

Łuhuu!:  Przyjeżdżając do Krakowa, spodziewałyśmy się po Podgórzu dzielnicy będącej odpowiednikiem naszego wrocławskiego Nadodrza, a więc dzielnicy zaniedbanej, uważanej za niebezpieczną, jednak o dużym potencjale, który przez jej mieszkańców nie jest dostrzegany. Okazało się jednak, że Podgórze jest o te „parę lat do przodu” – zmiany są dużo bardziej widoczne, a mieszkańcy są ich świadomi. To sprawiło, że nasza akcja na pierwszym etapie, a więc rozmów z ludźmi na temat dzielnicy i komfortu życia, jaki ona zapewnia, przyniosła głownie pozytywne relacje.

Ludzie, z którymi rozmawiałyśmy, w znakomitej większości chętnie wypowiadali się na temat swojej dzielnicy i skłonni byli raczej do tego, by z dumą prezentować Podgórze, niż wyrażać konkretne sugestie na temat zmian. Pewnego rodzaju hasłem przewodnim i najczęściej pojawiającą się wypowiedzią było: ”Jest dobrze tak jak jest, ja nie chcę niczego zmieniać”.
Najczęstsze życzenia mieszkańców skoncentrowane były wokół spraw codziennych, czyli parkingów, małej ilości obiektów sportowych, czy niewyremontowanych jeszcze budynków. Jeśli chodzi o kulturę, to tu musiałyśmy już zadawać konkretne ukierunkowane pytania, gdzie znowu dominowała wypowiedź typu: “Rzeźby i obiekty w przestrzeni miejskiej mi NIE PRZESZKADZAJĄ”. Dość duże emocje budzi rzeźba Mirosława Bałki – jeśli w ogóle jest identyfikowana jako obiekt artystyczny.
Powszechne jest podkreślanie przez mieszkańców odrębności Podgórza od Krakowa, która wyraża się w zwrotach, typu: ” bo tam w Krakowie…”.